Zasady nazewnictwa

System binominalny jest to taki system, w którym każdy osobnik jest określany nazwą składającą się z 2 członów: nazwy rodzaju {genus) i nazwy gatunku (species). Jeśli w jakimś gatunku istnieje odmiana (varietas), wtedy występuje trzeci człon, a może być nawet nazwa czteroczłonowa, w przypadku występu­jącej jeszcze dodatkowo formy (forma). Po nazwie uży­tej w sposób wyżej opisany podaje się nazwisko (skrót nazwiska) autora, który pierwszy tę roślinę opisał. Jeśli nastąpi zmiana zaszeregowania danej rośliny przez innego autora, wówczas pierwsze nazwisko wstawia się w nawias, a za nawiasem umieszcza nazwisko auto­ra, który dokonał zmiany, np. Gymnocalycium miha-novichii (Frić et Gurke) Br. et Rose.W nazewnictwie botanicznym stosujemy nazwy ła­cińskie (wiele nazw jest również pochodzenia greckie­go), a przy ich tworzeniu obowiązują zasady wynika­jące z gramatyki łacińskiej. Dlatego też nie od rzeczy będzie odświeżenie swoich wiadomości szkolnych z ła­ciny, bądź przyswojenie sobie pewnej, ograniczonej zresztą, ilości nazw łacińskich. Posługiwanie się pra­widłową, obowiązującą na całym świecie nomenklaturą pozwala na swobodne poruszanie się w świecie kak­tusów. Schemat prawidłowej nazwy:Rodzaj gatunek odmiana forma(genus) (species) (varietas) (forma)Duża litera mała litera mała litera mała literaGymnoca- mihano- v. friedrichii f. rubralycium vichiiNależy pamiętać, że nazwa gatunkowa, jeśli jest przymiotnikiem, musi się zgadzać pod względem gra­matycznym z nazwą rodzajową, tzn., że w obu czło­nach nazwy musi występować taki sam rodzaj grama­tyczny (męski, żeński, nijaki).Rodzaj gramatyczny poznajemy po końcówce i tak: końcówka us — występuje w rodzaju męskim, a— jest charakterystyczna dla rodzaju żeńskiego, um — znamionuje rodzaj nijaki. Poza tym występują jeszcze inne końcówki: końcówka is — wspólna dla rodzaju męskiego i żeńskiego e — właściwa dla rodzaju nijakiego ns, x — wspólne dla wszystkich trzech ro­dzajów.Sporadycznie w nazwach kaktusów spotyka się rów­nież takie końcówki, jak -er, -oides (np. corniger, lancifer, clavarioides, zephyranthoides).Prawidłowe stosowanie rodzaju gramatycznego wska­zują następujące przykłady:Nie można powiedzieć — Astrophytum senilis, bo­wiem nazwa Astrophytum posiadająca końcówkę -umjest rodzaju nijakiego, a zatem przymiotnik — senilis (stary, starczy) musi być zgodny w rodzaju gramatycz­nym i posiadać końcówkę -e, czyli prawidłowa nazwa musi brzmieć: Astrophytum senile.Natomiast nazwa: Rebutia senilis jest prawidłowa, po­nieważ nazwa Rebutia ze względu na końcówkę -a jest rodzaju żeńskiego, a przymiotnik senilis występuje też w rodzaju żeńskim (końcówka -is). Inny przykład: Echinocactus ingens — rodzaj męski, Mammillaria ingens — rodzaj żeński, mają taką samą nazwę gatunkową, ponieważ końcówka -ns jest wspólna dla wszystkich trzech rodzajów.W bardzo licznych przypadkach nazwy gatunkowe powstały od nazwisk znanych naukowców, botaników, podróżników itp. Wówczas nazwa gatunkowa otrzymuje formę dopełniaczową zlatynizowanego nazwiska np. Lobiuio backebergii (Backebergius — Backebergii), Mammillaria bachmannii (Bachmannius — Bachmannii) itp.Należy zwrócić uwagę, że nazwy gatunkowe, mimo że pochodzą od nazw własnych, pisane są zawsze małą literą. Jeśli natomiast od nazwiska został utworzony przymiotnik i z niego powstała nazwa gatunkowa, wte­dy ma zastosowanie zasada uprzednio omówiona: zgod­ności gramatycznej nazwy rodzajowej i gatunkowej, np. Parodia backebergiana, Thńzanthocereus cullmannia-nus.

Podobne wpisy